FAYDALI MODEL TESCİLİ NEDİR? NASIL YAPILIR?

Bir buluş, yeni olması ve sanayiye uygulanabilir olması koşullarını yerine getirdiği takdirde faydalı model belgesi ile koruma altına alınabilir. Buluşlar esasen sınai mülkiyet haklarından patent ve faydalı model belgesine konu olabilirler. Faydalı modeller, patentlere oranla daha kolay şartları taşımaları halinde koruma elde ederler. Ancak bu koruma da patentlere sağlanan sürenin yarısı kadardır.

Patentlere sağlanan koruma 20 yıllık iken faydalı modeller 10 yıl süre ile koruma altına alınırlar. Faydalı modele konu olan bir buluş yeni ve sanayiye uygulanabilir nitelikte ise Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde koruma elde edebilecektir. Bu noktada patentlerde aranan ancak faydalı modellerde aranmayan koşul, buluş basamağı (inventive step) koşuludur.

Bir buluşun faydalı model belgesi ile korunabilmesi için karşılaması gereken bir diğer kriter de Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 142. Maddesi 3. Fıkrasında düzenlenen konulara ilişkin olmamasıdır.  Bu maddeye göre SMK 82. maddesi 2. ve 3. fıkrası düzenlemeleri uyarınca patent verilemeyecek konular, faydalı modeller açısından da geçerlidir. Nitekim SMK 145. maddesinde de faydalı modellere ilişkin açık bir hüküm yoksa veya faydalı modelin niteliği ile çelişki bulunmuyorsa patentlere ilişkin düzenlemeler faydalı modeller için de uygulanacaktır.

Söz konusu düzenlemelere göre; kimyasal, biyolojik maddelere ve usullere, eczacılık ile ilgili maddelere ve usullere, biyoteknolojik buluşlara ile usul ve usul sonucu elde edilen ürünlere ilişkin faydalı model belgesine hak kazanılamayacaktır. Bu noktada SMK 82. maddesinde düzenleme uyarınca keşiflere, bilgisayar programlarına, ilim edebiyat ve sanat eserlerine, bilginin sunumu, iş planları ve zihinsel faaliyetler gibi fikri ürünlere faydalı model belgesi verilemeyecektir.

 

Ayrıca SMK 82 maddesi uyarınca bir buluş kamu düzenine ve ahlaka aykırı olmamalıdır. Tedavi yöntemleri ile klonlama yöntemleri de işbu kanun maddesi uyarınca tescil ile korunamayacak buluşlar arasında yer almaktadır.

Faydalı model belgesi, patent belgesine benzer bölümleri içerir. Bu bölümler; buluş başlığı, özet, tarifname, istemler, resimlerdir. Buluşlara ilişkin olarak düzenlenecek belgeler belli kriterlere ve şekli özelliklere sahip olmalıdır. Bu şekli şartları karşılamayan başvurular yeni ve sanayiye uygulanabilir olsalar dahi tescil edilmezler.

Bunun sebebi ise ulusal veya uluslararası veri tabanlarında bulunan patent veya faydalı model gibi belgelerin kendine özel bir literatür oluşturmasıdır. Bu literatür buluşlara ilişkin aranan yenilik kriterinde önemli bir kaynaktır, ancak tek kaynak değildir. Yenilik kriteri incelenirken aranan yenilik, Dünya çapında yeniliktir. Toplumca ulaşılabilir kaynaklardan, insanların erişebileceği tüm bilgi kaynaklarından, tescili istenen buluşa ilişkin bilginin daha önceden ortaya çıkmaması halinde buluş yeni kabul edilir. Sanayiye uygulanabilirlik kriteri ise kısaca buluşun uygulanabilirliği, üretime konu edilebilirliğini ifade eder. 

Şekli ve hukuki kriterleri karşılayan buluş, hazırlanan doküman ile başvuruya konu edilir. Yetkili tek mercii Türk Patent ve Marka Kurumu’dur. Yapılan başvuru düzenli şekilde takip edilmeli, süreleri içinde araştırma ve inceleme talepleri yapılarak, bültende yayınlanma ile birlikte karşılaşılabilecek üçüncü kişi itirazlarına karşı yasal süreleri içerisinde cevap verilmelidir.

Faydalı model belgesi başvurucusuna, buluşa ilişkin 10 yıllık bir koruma sağlar. Faydalı model belgesi ile kazanılan buluşa ilişkin münhasır bir haktır ve bu hak 10 yıllığına yalnızca başvuru sahibi tarafından kullanılabilir.  Ancak bu korumanın sürdürülebilmesi için de faydalı model belgesinin Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde takip edilmesi gerekir. Faydalı model belgesinin geçerliliği aynı zamanda yıllık ücretinin ödenmesi koşuluna da bağlıdır. Yıllık ücretleri yasada belirlenen süreler içerisinde ödenmeyen faydalı modeller hükümsüz kalacağı gibi buluş da topluma ait olacak ve artık herkesin kullanımına açık hale gelecektir. Faydalı model belgesi ile kazanılan buluşa ilişkin münhasır bir haktır ve bu hak 10 yıllığına yalnızca başvuru sahibi tarafından kullanılabilir. Bu durumda da büyük ekonomik ve hukuki mağduriyetler ortaya çıkabilmektedir.

Konuşma Başlat
Size hangi konuda yardımcı olabiliriz?
Merhaba,
Size hangi konuda yardımcı olabiliriz?