FSEK KORUMA

Fikir ve Sanat Eserleri Kanunumuz uyarınca gerçek kişilerin yaratımları koruma altındadır. Bu tür yaratımların korunması için sınai haklarda benimsenmiş olan tescil ilkesi benzeri bir sisteme de gerek yoktur.

FSEK kapsamında korunan yaratımlar temel olarak eser ve eser niteliği taşımayan yaratımlar olarak ikiye ayrılır.

Eser niteliği taşımayan;

  • Kişilik Hakları; mektuplar, resim ve portre
  • Haksız Rekabet; ad ve alamet, işaret-resim-ses

yaratımları FSEK kapsamında koruma altındadır.

Bununla birlikte FSEK uyarınca gerçek kişilerin yarattıkları eserler de korunmaktadır. Bu bakımdan FSEK kapsamında değerlendirilen eserler, Türk Borçlar Kanunu’nda belirtilen eser kavramından farklılık arz etmektedir. TBK kapsamında her türlü sonuç yaratımı eser olarak kabul edilir.

Fikri haklar alanında bir yaratımın eser olarak kabul edilebilmesi için eser, sahibinin hususiyetini taşımalı ve kanunda sınırlı sayıda sayılmış olan eser türlerinden birine ait olmalıdır.

Kanunumuzda belirlenen eser türleri;

  • İlim ve edebiyat eserleri (bilgisayar yazılımları da bu gruba dahildir.)
  • Musiki eserler
  • Güzel sanat eserleri
  • Sinema eserleri

olarak belirlenmiştir.

Günümüzde akıllı telefonlarımızda kullandığımız uygulamalar ve bilgisayar yazılımları yine FSEK kapsamında eser olarak korunmaktadır.

Eser sahipliğinden doğan haklar mali ve manevi olarak ayrılır. Mali haklar; işleme hakkı, çoğaltma hakkı, yayma hakkı ve temsil hakkıdır. Manevi haklar ise umuma iletim hakkı, adın belirtilmesi yetkisi, eserde değişiklik yapılmasını engelleme hakkı, eser sahibin zilyet ve malike karşı hakları ve güzel sanat eserlerinin satış bedelinden pay talep hakkıdır.

Bununla birlikte musiki ve sinema eserlerinde yayımcı ile performans sanatçılarının da hakları bulunmaktadır. Bunlara bağlantılı haklar denilmektedir. Bağlantılı haklar; komşu haklar (icracı sanatçı, fonogram yapımcılarının hakları, radyo-TV yayıncısının hakları) ile film yapımcılarının hakları olmak üzere bir ayrıma tabidir.

Fikri hakların ihlali halinde;

  • Tespit davası
  • Tecavüzün ref’i
  • Tecavüzün men’i
  • Elde edilen kazancın iadesi
  • Maddi tazminat
  • Manevi tazminat

talepleri ile hukuki süreçler başlatılabilir.

Fikri haklar, hukuki işlemlere de konu olabilir. Yayım sözleşmeleri, lisans sözleşmeleri gibi teknik sözleşmelerin taraf olarak imzalanması aşaması veya hazırlanması aşamasında profesyonel destek şarttır.