MARKAMI NEDEN TESCİL ETTİRMELİYİM?

Marka teşebbüsünüzün, işletmenizin yaptığınız faaliyet kapsamında ilgili tüketiciler nezdinde oluşan algısına hitap eder. Bir ürün veya hizmet satın alım sürecinde markanın birçok fonksiyonu ortaya çıkmaktadır. Örneğin garanti ve kalite fonksiyonu ile bir markaya ait belirli kalitedeki bir ürünü satın alan tüketici, daha sonra aynı ürünü satın almaya karar verirken marka sayesinde yine işletmenizin üretimi ürünlere yönelecektir. Markanın ayırt etme, iletişim, garanti – kalite, kaynak gösterme gibi birçok fonksiyonu bulunmaktadır. Bu fonksiyonları sayesinde tüketici bir ürün veya hizmet satın alımında, satın alıma karar vermeden önce ve sonrasında işletmeniz/teşebbüsünüz ile bir bağ kurar. Tüketici ile işletmeniz arasında kurulan bu bağ ekonomik bir değer arz eder, ancak tescil edilmek şartı ile.

Markalar tescilsiz olarak da hukuken koruma kapsamındadır. Türk Ticaret Kanunu’nun Haksız Rekabete ilişkin hükümleri tescilsiz sınai haklar bakımından uygulama alanı bulmaktadır. Ancak bu koruma, tescil ile kazanılan münhasır hak bakımından değerlendirildiğinde zayıf bir koruma olarak kalacaktır.

Tescilsiz bir markanın ihlali durumunda haksız rekabet hükümlerine başvurulduğunda birçok ispat zorluğu ile karşılaşılacaktır. Tescilli markalarda ise marka hakkı bir belgeye bağlandığından ispat kolaylığı mevcut olacaktır. Bununla birlikte tescilsiz bir sınai hakka ilişkin açılacak dava Ticaret Mahkemelerinde görülür iken, tescillenen sınai haklara ilişkin davalar Fikri ve Sınai Haklar İhtisas Mahkemelerinde görülecektir.

Markaya iltibas, yetkisiz kullanım halleri Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında düzenlenen özel bir suç türünü oluşturmaktadır. Haksız rekabet suçuna nazaran daha ağır cezai müeyyideler öngören bu hükümden yararlanabilmek için de markanızı tescil etmeniz gereklidir. Bunun yanı sıra açılacak hukuk davalarında öne sürülebilecek talepler ve imkanlar bakımından Sınai Mülkiyet Kanunu özel bir kanundur. Tescilli bir marka sahibi, SMK kapsamında düzenlenen taleplerde bulunabilecek, toplatma ve el koyma gibi tedbirleri ivedilikle harekete geçirebilecektir.

Ekonomik bakımdan markaya yapılan reklam harcamaları, tescil belgesine bağlanan bir marka için boşa gitmeyen yatırım anlamına gelmektedir. Gerçekten tescil edilmiş bir markaya yapacağınız reklam ve tanıtım harcamaları neticesinde tüketici algısında marka bilinciniz artacak ve markanız günden güne değer kazanacaktır.

Markalar yenilenmek şartı ile sınırsız süre ile kullanılabilir. Markanın 10 yıllık koruma süreci sonunda yenilenmesi durumunda bu koruma sınırsız olarak uzatılabilir. Bu durumda da yaratılan değerli bir marka, bir malvarlığı gibi devamlılık arz edecek ve nesilden nesile aktarılabilecektir.

Bu durumda, markanız mirasen intikal edebilir, haczedilebilir, rehnedilebilir ve teminat olarak gösterilebilir. Bu durumda gayri maddi bir haktan elde edilecek gelir işletmenizi zor koşullarla karşı karşıya kalması durumunda rahatlatabilir, maddi malvarlığınıza üzerine gelebilecek örneğin bir haciz işlemini bu şekilde bertaraf edilebilir veya nakit para ihtiyacı oluşabilecek durumlarda markanızı teminat göstermek sureti ile kredilendirme imkanlarından yararlanılabilir.

Değinmiş olduğumuz hukuki işlemlerle de birçok hukuki çare üretilebilmek ile birlikte marka ilişkin hukuki işlemlerden en önemlisi, markanın lisans olarak verilebilirliğidir. Gayri maddi bir hak olması sebebi ile markaların birden fazla kişiye kiralanması (lisanslanması) mümkündür. Dolayısı ile münhasır lisans verilmesi yani markanızı tek bir kişinin kullanımına vermeniz durumunda, lisans sözleşmesindeki bedel artacaktır. Tercihe ve projeye göre markanızı tek bir kişiye lisansa verebileceğiniz gibi, birden fazla kişiye lisanslayarak gelir elde etmeniz de mümkündür.

Marka tescil edilmesi halinde, marka hakkı münhasıran marka sahibine ait olacaktır. Markanızın bir benzerinin kullanılmasının yanı sıra, Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tescil amacı ile başvuru yapılması halinde de yayımlanan markalara itiraz süreci, tescilli bir marka sahibi açısından daha rahat geçecektir.

Bir ürünün belirli şekillerde üretilmesi zorunlu ise, yedek parça niteliğindeki ürünler de dahil olmak üzere bu ürünlere ilişkin zorunlu dış özellikler kimsenin tekeline bırakılamaz. Bu durum toplumun menfaatinin bir gereğidir. SMK 58/4-c bendi uyarınca bu tür tasarımlar koruma kapsamı dışında tutulmuştur.

SMK uyarınca bileşik ürünler de koruma kapsamına alınmıştır. Bileşik ürünler takma çıkarma yöntemi ile ayrılabilen ve/veya bir araya getirilebilen monte edilebilen ürünleri ifade eder. Bu düzenlemede esasen amaçlanan ürünün bir kısmının da dış özellikleri itibari ile korunmasını mümkün kılmaktır. Bileşik ürünlerde de koruması amaçlanan bir parça olması durumunda bu parça tasarım korumasından yararlanabilmek için görünür durumda olmalıdır. Örneğin; bir arabanın iç aksamındaki parçaların dış görünümleri, dışarıdan görünmediği için tescille koruma altına alınamaz. Ancak farları görünür niteliktedir ve tüketici kitlesine hitap eder.

Her sınai hak gibi tasarımlar da yeni ve ayırt edici olmak koşulu ile koruma altına alınırlar. Yenilikte aranan Dünya çapında bir yeniliktir.

Tasarımlar tescil edilmeseler dahi, kamuya ilk sunulduğu tarihten itibaren 3 yıllık süre zarfında koruma elde edebilirler. Ancak tescilli bir tasarım 5 yıllık koruma ve toplamda 5 kere de yenilenebilmek sureti ile 25 yıl boyunca korunabilecektir. Ayrıca tescil belgesi ile tasarım üzerinde münhasır hak sahipliği konusunda kuşkuya yer verilmeyecek ve olası mahkeme süreçlerinde ispata muhtaç bir konu oluşturmayacaktır.

Tasarım belgesine sahip olan kişi, kendi tasarımının aynısını veya ilk görüşte kendi tasarımı ile ayırt edilemeyecek kadar benzer, genel izlenim itibari ile ayırt edilemeyen tasarımların üretilmesini engelleyebilecektir. Ürünlerin genel izlenim itibari ile birbirlerine benzerliği, incelemeye konu ürünün kullanıcısının göstereceği dikkat ve özene göre tespit edilecektir.

Bununla birlikte şahsi deneme amaçlı ticari olmayan fiiller,  kaynak göstermek ve tasarımın kullanımına zarar vermeyecek şekilde eğitim – öğretim amacı ile yapılacak incelemeler, ticari amaçlı ise dürüstlük kuralına aykırı olmayan fiiller hukuka uygun kabul edilir.

Tasarım başvurusunda bulunurken şekil şartlarına dikkat edilmeli ve Locarno Anlaşması uyarınca sınıflandırmaya uyulacak şekilde ürün sınıflandırması yapılmalıdır.

Tasarımcı ise isminin belirtilmesini isteyebileceği gibi, isminin gizli tutulmasını da tercih edebilecektir.

Tasarımlar da diğer sınai haklar gibi bültende yayınlanarak 3. Kişilerin görüşüne sunulur. 3. Kişiler yayına itirazda bulunabilir. İtirazlar Kurum tarafından incelenir ve karara bağlanır. Kurumun nihai kararlarına ilişkin olarak iptal davası yoluna gidilebilir. Süreci başarı ile tamamlayan bir tasarım başvurusu, Endüstriyel Tasarım Belgesinin tescillenmesi ile 5 yıllık koruma elde eder.

Tasarımlar yenilenmemeleri halinde koruma süreleri bittiği tarihten itibaren SMK kapsamındaki korumadan yararlanamazlar. Hak kayıplarının önüne geçebilmek için yasal süreler içerisinde idari harçlar yatırılmalıdır. Aksi takdirde koruma altında olan tasarım topluma ait olacak ve herkes tarafından kullanılabilir hale gelecektir.

Konuşma Başlat
Size hangi konuda yardımcı olabiliriz?
Merhaba,
Size hangi konuda yardımcı olabiliriz?